منطقه اورامانات کجاست؟ | کامل ترین راهنمای سفر به این دیار

این بار می خواهیم شما را به مقصدی متفاوت، سرشار از تاریخ، فرهنگ و طبیعتی بکر دعوت کنیم؛ یعنی اورامانات. اورامانات منطقه وسیعی است که در غرب ایران و شرق عراق قرار گرفته و بیش از ۷۰۰ روستا، شهر و شهرستان را شامل می شود. اورامانات که در میان کوه های زاگرس جا خوش کرده، دارای طبیعتی سرسبز و کوهستانی می باشد. طبق گفته های باستان شناسان قدمت این منطقه از ۱۲ هزار سال تا بیش از ۴۰ هزار سال را شامل می شود.

اورامان که به عنوان ماسوله کردستان شناخته می شود، به دلیل معماری پلکانی روستا هایش شهرت بسیار زیادی پیدا کرده است. در سال های اخیر اورامانات کردستان به عنوان میراث جهانی در یونسکو به رسمیت شناخته شده است. اما لازم به ذکر است که اورامان فقط طبیعت و معماری نیست؛ بلکه سرزمینی پر از داستان ‌های کهن، جشن‌ های آیینی، موسیقی محلی، غذا های سنتی و مردمانی گرم و مهمان‌نواز می باشد. در این محتوا شما را با صفر تا صد اورامانات کردستان آشنا خواهیم کرد؛ لذا با ما همراه باشید.

معرفی هورامان

اورامان یا هورامان منطقه ‌ای دلنشین و کوهستانی در رشته‌ کوه‌ های زاگرس می باشد که بخش بزرگی از آن در ایران و بخش کوچکترش در عراق قرار دارد. این منطقه شامل بخش ‌هایی از استان‌ های کرمانشاه و کردستان در ایران و حلبچه در عراق است. این منطقه به قدری بزرگ می باشد که شهرستان سروآباد، قسمتی از سنندج، کامیاران و شهرستان پاوه در کرمانشاه را شامل می شود. هورامان به دلیل طبیعت بکر و کوهستانی، فرهنگ غنی، آیین های کهن، روستا های پلکانی، قدمت و تاریخچه با ارزش خود، شهرت جهانی دارد.

بدون شک می توان گفت که یکی از بهترین جاهای دیدنی کردستان، اورامانات سنندج می باشد. اورامانات سنندج از دیرباز محل زندگی مردمان سخت کوش و مهمان نواز کرد بوده است. جنگل اورامانات ترکیبی از کوهستان‌ های سر به فلک کشیده، رودخانه‌ های زلال، چشمه‌ های جوشان و مراتع سرسبزی است که آن را به مقصدی ایده‌آل برای طبیعت ‌گردان و گردشگران تبدیل کرده است. تصور کنید که در جاده اورامانات رانندگی می کنید که به روستا های سرسبزی می رسید که از پایه تا نوک قله کوه خانه های سنگی چیده شده است. 

اورامانات کجاست؟

ممکن است برایتان سوال پیش بیاید که اورامانات کجاست؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که اورامانات اسم یک شهر یا روستا نیست که بتوانیم موقعیت دقیق آن را ذکر کنیم. بلکه اسم منطقه بسیار وسیعی می باشد که بخش بزرگی از آن در ایران و بخش دیگرش در عراق قرار دارد. همانطور که در بالا گفتیم این منطقه بیشتر از ۷۰۰ روستا، شهر و شهرستان را شامل می شود.

در رابطه با اورامانات ایران می توان گفت که در دو استان کردستان و کرمانشاه واقع شده است. در استان کردستان شهر هایی همچون سنندج، کامیاران، سروآباد و در کرمانشاه شهر هایی همچون پاوه، جوانرود، نودشه، نوسود و… را شامل می شود. شما می توانید از طریق شهر های کرمانشاه، کامیاران، سنندج و مریوان به این منطقه دسترسی پیدا کنید، که در ادامه متن بهترین مسیر دسترسی به اورامانات را بیان خواهیم کرد.

نقشه اورامانات

بهترین مسیر دسترسی به اورامانات

یکی از محبوب ترین و بهترین تور های گردشگری داخل ایران، تور سفر به اورامانات کردستان می باشد. همانطور که گفتیم چندین مسیر مختلف برای دسترسی به اورامانات وجود دارد که در ادامه متن آن ها را به صورت کامل بیان خواهیم کرد. برای رسیدن به منطقه اورامان شما باید خودتان را به استان کردستان یا کرمانشاه برسانید. در استان کردستان شما می توانید از طریق شهر های کامیاران، سنندج و مریوان و در استان کرمانشاه از طریق شهرستان پاوه به این منطقه دسترسی پیدا کنید. اگر در شهر های دوری از کردستان یا کرمانشاه زندگی می کنید، می توانید از طریق مسیر های هوایی، خودتان را به آنجا برسانید.

اگر از سنندج حرکت می کنید، می توانید از چند تا مسیر مختلف به هورامان برسید: ۱. مسیر اول از طریق جاده قدیمی سنندج-مریوان می باشد. در این مسیر شما با عبور از کنار شهر شویشه و با عبور از داخل روستای نگل، به شهرستان سروآباد خواهید رسید. سپس از آنجا می توانید مسیر هورامان را در پیش بگیرید. مسیر حرکت از سنندج تا اورامان در عکس زیر به خوبی نشان داده شده است.

مسیر دوم حرکت از طریق جاده جدید سنندج-مریوان می باشد. بدین صورت که شما ابتدا از طریق جاده جدید به مریوان سفر کنید. سپس از مریوان با عبور از کانی دینار به سمت شهرستان سروآباد حرکت کنید. سپس در حسین آباد به سمت اورامان بپیچید و با عبور از روستا های دزلی، درکی و… به اورامان تخت می رسید. در عکس زیر مسیر حرکت از مریوان به اورامان به خوبی قابل مشاهده است.

علاوه بر مسیر های ذکر شده در بالا، شما می توانید از طریق کامیاران به منطقه اورامانات کردستان دسترسی پیدا کنید. شما می توانید طبق مسیر نشان داده شده در عکس زیر خودتان را از کامیاران به پاوه برسانید.

همچنین شما می توانید از کامیاران ابتدا به روستای گردشگری پالنگان بروید. سپس بعد از گردش در آنجا، به شهرستان سروآباد و اورامان تخت بروید. در عکس زیر مسیر پالنگان به اورامان تخت به خوبی قابل مشاهده است.

اگر از کرمانشاه حرکت می کنید، می توانید با عبور از شهر های روانسر و جوانرود به پاوه برسید و از آنجا به منطقه اورامانات دسترسی پیدا کنید. در عکس زیر مسیر کرمانشاه به اورامان تخت قابل مشاهده است.

فاصله اورامان تا تهران و شهرهای اطراف

• فاصله اورامان تا تهران: با توجه به مسیری که از آن حرکت می کنید، ۶۴۰ تا ۶۶۰ کیلومتر برآورده شده است.
• فاصله اورامان تا سنندج: 156 کیلومتر برآورده شده است.
• فاصله کرمانشاه تا اورامانات: 190 تا ۲۰۴ کیلومتر برآورد شده است.
• فاصله مریوان تا اورامانات: 62 تا ۷۵ کیلومتر برآورده شده است.
• فاصله اورامان تا بانه: حدود ۲۰۵ کیلومتر تعیین شده است.
• فاصله اورامان تخت تا پاوه: حدود ۷۹ کیلومتر برآورده شده است.
• فاصله اورامان تا کامیاران: حدود ۱۵۷ تا ۱۶۷ کیلومتر برآورد شده است.

دسترسی به اورامانات عراق

اگر می خواهید به اورامانات عراق سفر کنید، می ‌توانید از مرز های ایران وارد این منطقه شوید:

1. مرز باشماق مریوان: از این مرز می ‌توانید وارد استان سلیمانیه عراق شوید و سپس به سمت حلبچه و اورامانات عراق حرکت کنید.
2. مرز پرویزخان: این مرز نیز مسیر مناسبی برای ورود به اقلیم کردستان عراق و دسترسی به اورامانات محسوب می‌شود.

شما می توانید از سلیمانیه به سمت پنجوین حرکت کنید و از آنجا به سمت اورامانات عراق حرکت کنید یا اینکه از مسیر حلبچه به سمت بیاره حرکت کنید و از آنجا به منطقه اورامانات دسترسی پیدا کنید.

اورامان یعنی چه؟

ممکن است برایتان سوال پیش بیاید که هورامان یا اورامان یعنی چه؟ اورامان یک کلمه زرتشتی و از دو بخش «آور» و «مان» تشکیل شده است. «آور» کلمه کردی و به معنای آتش و «مان» به معنای مکان یا سرزمین است و در واقع به معنای سرزمین آتش ها می باشد. با توجه به گفته های کارشناسان اورامان نام یکی از سرزمین های زرتشتی بوده و به دلیل گرایش مردم این منطقه به زرتشت، آن را به این اسم می خوانند.

همچنین بعضی کارشناسان می گویند که هورامان از ترکیب «هورا» و «مان» تشکیل شده و منظور از «هورا» همان اهورا (خورشید) می باشد. بنابراین هورامان به معنی «خانه اهورامزدا» یا «جایگاه خورشید» است. همچنین با توجه به منابع دیگری «هو» به معنی بلندی و «رام» به معنی آرام در نظر گرفته می شود و در نتیجه هورامان به معنی «سرزمین بلند و آرام» در نظر گرفته می شود.

آب و هوای هورامان

در رابطه با آب و هوای هورامان می توان گفت که این منطقه دارای آب و هوای کوهستانی می باشد. در فصل بهار دمای هوا معتدل و همه جا سرسبز می شود. این زمان برای لذت بردن از طبیعت سرسبز، پیاده‌روی در دل جنگل هورامان و گشت و گذار در آن عالی است. بهار در اورامانات به دلیل گل ‌های رنگارنگ و فضای تازه طبیعت، بسیار جذاب است. اگرچه هورامان در تابستان می ‌تواند دمای بالایی داشته باشد، اما به ‌دلیل ارتفاعات زیاد آن، هوای این بخش ‌ها نسبت به مناطق پایین‌تر، خنک‌تر است.

پاییز نیز یکی از بهترین زمان‌ ها برای بازدید از هورامان می باشد. در این فصل هوا خنک و معتدل و رنگ ‌های پاییزی به زیبایی در طبیعت نمایان می ‌شوند. درختان در این زمان رنگ ‌های زرد، نارنجی و قرمز به خود می ‌گیرند و منظره ‌ای زیبا از طبیعت اورامانات ایجاد می ‌کنند. زمستان در هورامان می ‌تواند سرد و برفی باشد. این فصل برای علاقمندان به فعالیت ‌های زمستانی مانند اسکی یا کوهنوردی زمستانی مناسب است.

بهترین زمان سفر به اورامانات

 با توجه به ویژگی ‌های جغرافیایی و اقلیمی این منطقه، بهترین زمان سفر به اورامانات فصول بهار و پاییز است. در این زمان ‌ها شرایط آب و هوایی مطلوب و جنگل اورامانات در زیباترین حالت خود قرار دارند. البته لازم به ذکر است که هر ۴ فصل سال زمان مناسبی برای بازدید از منطقه اورامانات کردستان می باشد و در هر فصل جشن ها و مناسبت های خاصی برگزار می شود.

جنگل اورامانات

جنگل اورامانات یکی از ویژگی ‌های طبیعی برجسته این منطقه محسوب می شود. این جنگل‌ ها در نواحی کوهستانی و سرسبز قرار دارند و به دلیل شرایط اقلیمی خاص منطقه، از تنوع گیاهی و حیوانی بسیار بالایی برخوردار هستند. جنگل‌ های هورامان نه تنها به عنوان یک مقصد گردشگری جذاب شناخته می ‌شوند، بلکه نقش مهمی در حفظ تعادل زیست ‌محیطی و اکولوژیکی منطقه ایفا می‌ کنند. این جنگل ها به دلیل وجود چشمه ‌های طبیعی و آبشار های زیبا، منظره های بسیار زیبایی را خلق می کنند.

جشن اورامانات

اورامانات با فرهنگ غنی و تاریخ کهن خود، مملو از جشن ‌ها و مراسم‌ های محلی می باشد که ریشه در فرهنگ مردم این منطقه دارد. این جشن ‌ها علاوه بر نشان دهنده فرهنگ آن ها، فرصتی برای گردهمایی، شادی و لذت بردن از طبیعت هورامان می باشد.

جشن پیر شالیار

بدون شک می توان گفت که معروف ترین و محبوب ترین جشن اورامانات، جشن یا مراسم عروسی پیر شالیار می باشد. این جشن یکی از کهن‌ترین و معنوی‌ترین آیین های مردم هورامی به شمار می رود و هر ساله به مدت ۳ روز در اواسط بهمن ماه (چهارشنبه هفته دوم بهمن ماه تا جمعه) تشکیل می گردد. این مراسم در روستای اورامان تخت در محل عبادتگاه پیر شالیار برگزار می شود.

در باور های مردم هورامی، پیر شالیار فردی از نسل پیامبر بوده که ۷ مرحله طریقت را گذرانده است. دختر شاه بخارا که هیچ پزشکی در جهان توانایی درمان او را نداشته است، پیر شالیار از طریق کرامات خود، او را درمان کرده است و به همین دلیل به پادشاه بخارا دستور ازدواج آن ها را می دهد. بنابراین هر ساله به مناسبت سالگرد عروسی پیر شالیار مراسمی باشکوه در اورامان تخت برگزار می شود که هزاران نفر از سراسر ایران در آن شرکت می کنند.

مراسم کومسای پیر شالیار

یکی دیگر از جشن های اورامانات، مراسم کومسای می باشد که در همان محل عبادتگاه پیر شالیار در اورامان تخت برگزار می شود. مراسم کومسای در اواسط اردیبهشت ماه برگزار می شود و هزاران نفر از سراسر ایران به اورامانات سفر می کنند تا از نزدیک در این جشن ها شرکت کنند. منظور از کومسای روزی بوده است که مردم در اورامان تخت به منظور یادگیری و تقسیم کارها دور هم جمع شده اند. این مراسم به مدت ۳ روز در آخر هفته نزدیک به ۱۵ اردیبهشت ماه برگزار می شود.

مراسم بوکه بارانه (عروسک باران)

یکی دیگر از زیباترین جشن های اورامان، مراسم بوکه بارانه یا عروسک باران می باشد. در واقع این مراسم در سال هایی که مقدار بارش کم و خشکسالی در پیش‌رو است، با هدف دعای باران و باران خواهی انجام می شود. این مراسم معمولا در فصل بهار که نیاز به بارش زیادی وجود دارد، انجام می شود. در این مراسم دختران نوجوان روستا عروسکی بسیار زیبا از پارچه و چوب می سازند و لباس های رنگارنگ بر تن عروسک می کنند. 

این عروسک را به اسم «بوکه» می خوانند. (بوکه یک واژه کردی و به معنای عروسک است) در واقع این عروسک نماد آناهیتا می باشد که ایزد بانوی آب ها بوده و در آیین زرتشت به عنوان کنترل کننده آب های جهان معرفی شده است.

سپس آن ها این عروسک را در دست خود می گیرند و در همگی کوچه های روستا قدم می زنند و اشعار و سرود های بسیار زیبایی را می خوانند. مردم محلی بر روی این عروسک آب می پاشند و به دختران هدایایی مانند پول، تخم مرغ، گردو و… می دهند. در نهایت این عروسک را در یک چشمه آب رها می کنند. این جشن نماد فرهنگ غنی، باور های کهن و آیین های محلی مردم کردستان می باشد.

جشن انار

از دیگر جشن های محبوب اورامانات می توان به جشن انار اشاره کرد. هر ساله به مناسبت برداشت انار، یک جشن در ۴ روستای بلبر، سلین، ژیوار و ناو برگزار می شود. این جشن به‌ عنوان یک آیین سنتی و فرهنگی، نماد همبستگی مردم هورامان و ارتباط آن ‌ها با طبیعت و محصولات کشاورزی است. در این جشن انواع محصولات انار از جمله آب انار طبیعی، ترشی انار، مربای انار، سس انار، میوه انار و… به فروش گذاشته می شود.

جشن بیله دانه

از دیگر مراسمات باشکوه اورامان می توان به جشن بیله دانه اشاره کرد که در اواسط زمستان با هدف برکت خواهی انجام می شود. بعد از بارش های فراوان این مراسم در اورامانات برگزار می شود و مردم معتقد هستند که با این کار به محصولات کشاورزی آن ها برکت زیادی بخشیده خواهد شد. عنصر اصلی این مراسم آتش می باشد و ابتدا مردم هیزم بسیار زیادی جمع آوری می کنند و آتشی بزرگ در دل روستا روشن می کنند.

سپس در چهار گوشه آتش بلوط، نان، آب و گوشت قرار می دهند و بیلی را در وسط آتش به صورت عمودی قرار می دهند تا در آتش بسوزد. در این هنگام مردم به دور آتش آواز می خوانند و می رقصند. بیل پس از سوختن به سمت هر کدام از این مواد غذایی خم شد، نشان دهنده سالی پر برکت در رابطه با آن ماده غذایی می باشد.

جاهای دیدنی اورامانات

• گردنه ژالانه

یکی از جالب‌ترین و زیباترین جاهای اورامانات، گردنه ژالانه می باشد که از روستای درکی شروع شده و تا روستای کماله ادامه دارد. این گردنه یکی از زیباترین و خطرناک‌ترین گردنه های ایران به شمار می رود. این گردنه همیشه برفی می باشد و ارتفاع برف در آن به چندین متر می رسد. در فصل زمستان این گردنه به دلیل بارش زیاد برف مسدود می شود. این گردنه در فصل بهار و تابستان بسیار خنک و سفر به آن در فصل های گرم سال بسیار لذت بخش می باشد.

• غار قوری قلعه

غاری قوری قلعه بزرگترین غار آبی خاورمیانه می باشد که در ۲۵ کیلومتری روانسر واقع شده است. این غار دارای دو قسمت به طول ۱۰۰۰ متر و ۵۰۰ متر است. قدمت آن به ۶۵ میلیون سال قبل بر می گردد و در دهانه آن آثار باستانی متعلق به دوران ساسانی کشف شده است.

• رودخانه سیروان

یکی از جاهای دیدنی اورامانات، رودخانه سیروان می باشد که معروف ترین رودخانه اورامانات به شمار می رود. این رودخانه از بهم پیوستن دو رود گاورود و قشلاق تشکیل شده است. این رود با عبور از کوه های زاگرس در نهایت وارد کردستان عراق شده و دریاچه سد دربندیخان می ریزد.

• رود لیله

رود لیله دارای طول ۵۰ کیلومتر می باشد و از کوه بندگاز در دهستان دولت آباد سرچشمه می گیرد. این رود نیز بعد عبور از کوه های زاگرس به دریاچه سد دربندیخان عراق ریخته می شود.

• چشمه بل

از دیگر جاهای دیدنی اورامانات می توان به چشمه بل یا کانی بل اشاره کرد. این چشمه در نزدیکی رودخانه سیروان و در ۲ کیلومتری روستای هجیج واقع شده است. چشمه بل از کوه های شاهو کرمانشاه منشا می گیرد و یکی از پرآب ترین چشمه های غرب ایران به شمار می رود.

• روستا های سلین و بلبر

بدون شک افرادی که به منطقه اورامانات سفر کرده اند، بارها اسم روستاهای سلین و بلبر را شنیده اند. روستاهای گردشگری سلین و بلبر مقاصد شگفت‌ انگیزی می باشند که هر گردشگری را مجذوب خود می ‌کنند. این روستا ها با مناظری از کوه‌ های سرسبز، آبشار های خروشان و هوایی دلپذیر هر گردشگری را به وجد می آورند.

• اورامان تخت

اورامان تخت یکی از زیباترین و معروف‌ترین روستا های منطقه اورامانات می باشد که در استان کردستان و در دل کوه‌ های زاگرس واقع شده است. این روستا به دلیل معماری خاص و خانه های سنگی خود شهرت زیادی دارد.

• آرامگاه پیر شالیار

در روستای اورامان تخت بنای سنگی و کوچک به اسم آرامگاه پیر شالیار وجود دارد. پیر شالیار یکی از مریدان شیخ عبدالقادر گیلانی بوده و دارای قدرت شفابخشی عجیبی بوده است. امروزه این مکان برای مردم مقدس به شمار می رود و سالانه افراد زیادی به زیارت آن می روند.

• قلعه اورامان تخت

یکی از جاهای تاریخی اورامانات، قلعه اورامان تخت می باشد که در گذشته از آن به عنوان دیواری محکم در برابر حملات دشمن استفاده شده است. این قلعه در سال ۱۳۸۴ به عنوان آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و در مسیر اورامان تخت به سمت سرپیر قرار دارد.

• پل گاران (پل کردلان)

یکی از زیباترین آثار باستانی این منطقه، پل تاریخی گاران می باشد که در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی مریوان و در جاده گاران-تیژتیژ قرار دارد. قدمت این پل به دوران ساسانیان بر می گردد و در زمان صفویه مورد بازسازی قرار گرفته است.

• مسجد جامع هورامان

مسجد جامع هورامان یکی از آثار مذهبی و تاریخی این منطقه می باشد که در روستای اورامان تخت واقع شده است. این مسجد با معماری زیبا و سنگ‌چین‌ های سنتی خود، نمادی از تاریخ و فرهنگ مردم منطقه اورامانات به شمار می رود.

تاریخ اورامانات؛ سرزمین تمدن

اورامانات یکی از کهن‌ترین مناطق مسکونی در غرب ایران و شمال عراق است که قدمت آن به هزاران سال پیش از میلاد باز می ‌گردد. با توجه به تحقیقات باستان شناسی، قدیمی ترین ساکنان این منطقه مردم کرتو بوده اند که در حدود هزاره هشتم قبل از میلاد در این منطقه ساکن بوده اند. این مردم در حدود هزاره دوم قبل از میلاد شهری به نام «ءاتوور» را تشکیل می دهند که این شهر توسط تمدن آشوری ها حدود ۳ هزار سال پیش به آتش کشیده شده است. (این شهر در منطقه آتورگه در مجاورت پاوه امروزی «حد فاصل بانوره تا روستای زردوئی» بوده است.)

همچنین در غاری در دره تنگیور پالنگان خمره ای پر از ارزن پیدا شد که نوشته هایی به خط یونانی و خط پهلوی اشکانی در آن یافت شد. این نوشته ها قدیمی ترین آثار کشف شده از اورامانات می باشد و به بنچاق اورامان مشهور شده است. با توجه به این اسناد می توان گفت که ساکنین پالنگان زبانی شبیه به مردم حاشیه دریای خزر (پارتی اشکانی) داشته اند.

لازم به ذکر است که علاوه بر این ها، آثار باستانی در اطراف روستاهای هجیج، ناو و اسپریز یافت شده که متعلق به دوران پارینه سنگی می باشد و از ۴۰ هزار سال تا ۱۲ هزار سال قدمت دارند. همچنین یک سری آثار باستانی دیگر در نزدیکی روستای روآر یافت شده که نشانه سکونت انسان ها در عصر آهن در این منطقه بوده است. همگی این موارد نشانه تاریخچه ارزشمند و غنی اورامانات می باشد.

ثبت جهانی اورامانات

منطقه اورامانات ایران دارای ۴۰۹ هزار هکتار وسعت می باشد که قسمت جنوبی آن ۴ شهرستان پاوه و قسمت شمالی آن دو شهرستان مریوان و سروآباد را شامل می شود. اورامانات با دارا بودن ویژگی ‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی منحصربه‌فرد، یکی از مهم‌ترین مناطق برای ثبت جهانی در فهرست میراث جهانی یونسکو محسوب می ‌شود. این منطقه که در دل کوه‌ های زاگرس قرار دارد، نه تنها به دلیل زیبایی ‌های طبیعی، بلکه به خاطر تاریخ و فرهنگ غنی و آداب و رسوم خاص خود، جایگاهی ویژه در تاریخ و فرهنگ ایران دارد. در نهایت در ۵ مرداد ۱۴۰۰ به عنوان بیست و ششمین میراث جهانی ایران در یونسکو به ثبت رسید.

غذا های محلی اورامانات؛ طعم ‌های اصیل و بی‌نظیر از دل طبیعت

• کلانه
• شلکینه
• برساق
• آش دوغ (دوغه‌وا)
• کشک و دانه کولانه
• ماهی کباب
• قاورمه
• کباب کردی
• خورش ریواس
• کنگر و خورش کنگر

زبان هورامی

یکی از مهم‌ترین مولفه ‌های فرهنگی اورامانات، زبان مردم این منطقه است که نقش مهمی در حفظ هویت تاریخی و فرهنگی آن دارد. مردم اورامانات، چه در ایران و چه در عراق، به گویش هورامی صحبت می ‌کنند که یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین شاخه ‌های زبان کردی محسوب می ‌شود. این گویش با ویژگی‌ های زبانی منحصر‌به‌فرد خود، پلی میان زبان ‌های باستانی ایرانی و کردی امروزی است. زبان هورامی دارای چند زیر شاخه از جمله لهونی، تختی، شیخانی، حلبچه ای، بیسارانی، پاوه ای و… می باشد. طبق تحقیقات کارشناسان زبان هورامی یکی از گویش های گورانی و زازا که شاخه های زبانی پارتی اشکانی اند، به شمار می رود.

لباس های سنتی و محلی اورامانات؛ آینه ‌ای از اصالت و فرهنگ کردی

• چوخه و رانک: یک نوع کت و شلوار گشاد که از پارچه ‌های ضخیم تهیه می ‌شود. طراحی این لباس به گونه ‌ای است که برای مناطق کوهستانی اورامانات مناسب می باشد.
• پشتوان( شال کمر ): یک شال بلند که دور کمر بسته می ‌شود و علاوه بر زیبایی، نماد قدرت و مردانگی در فرهنگ کردی است.
• کلاش( گیوه کردی ): کفش سنتی دست‌ دوز که از الیاف طبیعی مانند نخ ساخته شده و مردم هورامان آن را می پوشند.
• دستار( عمامه یا سربند کردی ): مردان هورامی به جای کلاه از دستار یا عمامه استفاده می ‌کنند که به شکل ‌های مختلف بسته می ‌شود و نشانه جایگاه اجتماعی فرد در جامعه است.
• کلنجه زنان: نوعی کت کوتاه مخملی با گلدوزی‌ های زیبا که روی لباس اصلی پوشیده می‌ شود.
• کراس ( پیراهن بلند چین ‌دار):  پیراهنی بلند و گشاد با رنگ ‌های شاد که از جنس های مختلف دوخته می ‌شود.

سوغات اورامانات؛ هدایای فرهنگی و طبیعی این منطقه زیبا

• گلیم و فرش های دستباف
• صنایع چوبی از جمله کاسه ها، بشقاب و ابزار های آشپزخانه
• خوراکی های محلی از جمله گردو، انجیر، عسل کوهستانی، انار و … 
• نان و غذا های محلی مانند برساق و کلانه
• ترشی و رب انار
• لباس های محلی کردی
• کلاش یا گیوه کردی

معماری اورامانات

معماری اورامانات به ‌عنوان یکی از ویژگی ‌های منحصربه‌فرد این منطقه شناخته می شود. کوهستانی بودن اورامانات باعث شده است که ساخت و ساز در این منطقه با توجه به ویژگی‌ های طبیعی و شرایط اقلیمی خاص صورت بگیرد. یکی از ویژگی‌ های بارز معماری اورامانات، استفاده گسترده از سنگ و خشت در ساخت خانه‌ ها است.

خانه‌ های سنتی اورامانات معمولا با سنگ ‌های کوهستانی ساخته می‌ شوند و به دلیل آب و هوای سرد منطقه، دیوار های ضخیم و مقاوم دارند. این خانه ‌ها اغلب به ‌صورت پلکانی و با استفاده از شیب کوه‌ ها ساخته می ‌شوند تا فضای داخلی در برابر سرمای زمستان و گرمای تابستان محافظت شود. سقف خانه‌ ها نیز معمولا از چوب و کاهگل ساخته می ‌شود.

اقامتگاه‌ های اورامانات

• هتل شادی در اورامان تخت
• هتل سلین
• هتل آپارتمان کومسای
• اقامتگاه بومگردی بلبر
• خانه مسافر دیوه خان
• اقامتگاه قلواز
• خانه اجاره ای امید
• هتل های داخل سروآباد
• هتل های داخل پاوه
• هتل های داخل مریوان از جمله هتل زریوار، هتل نوروز، هتل گردشگری و…

سفر به اورامانات با توربیست؛ تجربه ‌ای فراموش‌نشدنی از دل طبیعت و فرهنگ

اگر به دنبال تجربه‌ ای منحصر به فرد از سفر به اورامانات هستید، تورهای گردشگری توربیست را انتخاب کنید. چرا که این تور ها توسط راهنمایان محلی مجرب برگزار می شود و شما را با صفر تا صد این منطقه آشنا می کنند. تور های تخصصی توربیست با دقت برنامه ریزی شده و این امر به شما این امکان را می ‌دهد که از وقت خود به بهترین شکل ممکن استفاده کنید و از تمامی زیبایی ‌های اورامانات بهر‌مند شوید. همچنین تورهای توربیست فرصتی عالی برای چشیدن غذا های محلی و پوشیدن لباس های کردی می باشند. اگر به دنبال تجربه ای متفاوت و آرامش هستید، به اورامانات سفر کنید.

پرسش و پاسخ‌های متداول درباره اورامانات

۱. اورامانات دقیقاً کجاست؟

اورامانات منطقه‌ای وسیع در غرب ایران و شرق عراق است که شامل بخش‌هایی از استان‌های کردستان و کرمانشاه در ایران و حلبچه در عراق می‌شود. این منطقه به دلیل طبیعت بکر، معماری پلکانی و فرهنگ غنی، شهرت جهانی دارد.

2. چگونه می‌توان به اورامانات دسترسی داشت؟

با سفر به استان‌های کردستان یا کرمانشاه و از طریق شهرهای سنندج، مریوان، کامیاران یا پاوه می‌توان وارد منطقه اورامانات شد. مسیرهای جاده‌ای مختلف و گزینه‌های هوایی نیز برای مسافران از شهرهای دورتر وجود دارد.

۳. بهترین زمان سفر به اورامانات چه فصلی است؟

بهار و پاییز، بهترین زمان سفر هستند. طبیعت در این فصول سرسبز و آب‌وهوا معتدل است. تابستان‌ها نسبتاً خنک و زمستان‌ها معمولاً سرد و برفی است.

۴. اورامان یعنی چه؟

واژه‌ای زرتشتی است که به معنای «سرزمین آتش‌ها» یا «خانه خورشید» تفسیر می‌شود. برخی منابع نیز آن را به معنای «سرزمین بلند و آرام» دانسته‌اند.

۵. آیا اورامانات فقط یک روستاست؟

خیر، نام یک منطقه وسیع با روستاها و شهرهای متعددی در استان‌های کردستان و کرمانشاه است. اورامان تخت، معروف‌ترین روستای این منطقه است.

۶. اورامانات چه جاذبه‌هایی دارد؟

رودخانه سیروان، چشمه بل، غار قوری قلعه، گردنه ژالانه، روستاهای سلین و بلبر، آرامگاه پیر شالیار، قلعه اورامان تخت و مسجد جامع هورامان از مهم‌ترین جاذبه‌های منطقه هستند.

۷. جشن‌های معروف اورامانات کدامند؟

عروسی پیر شالیار، مراسم کومسای، جشن بوکه بارانه، جشن انار و جشن بیله دانه از مهم‌ترین جشن‌های آیینی این منطقه هستند.

۸. غذاهای محلی اورامانات چیست؟

کلانه، شلکینه، برساق، آش دوغ، قاورمه، ماهی کباب، خورش ریواس و کباب کردی از غذاهای معروف منطقه هستند.

۹. زبان مردم اورامان چیست؟

مردم اورامانات به گویش هورامی صحبت می‌کنند که یکی از کهن‌ترین شاخه‌های زبان کردی است. این گویش در مناطق مختلف اورامان با لهجه‌های متفاوتی مانند لهونی، تختی و حلبچه‌ای رواج دارد.

۱۰. آیا اورامانات برای طبیعت‌گردی مناسب است؟

بله، منطقه‌ای عالی برای کوهنوردی، جنگل‌نوردی و طبیعت‌گردی است. مسیرهای کوهستانی، چشمه‌ها و جنگل‌های متنوع آن را به مقصدی جذاب تبدیل کرده است.

۱۱. آیا در اورامانات امکانات اقامتی وجود دارد؟

بله، از اقامتگاه‌های بوم‌گردی و هتل‌های محلی تا خانه‌های روستایی در اختیار گردشگران قرار دارد.

۱۲. آیا مسیرهای اورامانات سخت و خطرناک هستند؟

برخی مسیرها کوهستانی و پرشیب هستند. مسیرهایی مانند گردنه ژالانه در زمستان مسدود می‌شوند.

۱۳. چرا باید با راهنمای محلی به اورامانات سفر کنیم؟

راهنمایان محلی با مسیرها، جاذبه‌های پنهان و فرهنگ منطقه آشنا هستند، که باعث افزایش ایمنی و جذابیت سفر می‌شود.

۱۴. تورهای گردشگری توربیست برای اورامانات چه مزایایی دارند؟

برنامه‌ریزی دقیق، عدم نیاز به تکمیل ظرفیت و برگزاری در هر زمان، راهنمایان باتجربه، خدمات اقامتی و غذاهای محلی، بازدید ایمن و آشنایی عمیق با فرهنگ و طبیعت منطقه را فراهم می‌کنند.

۱۵. چه طور می توانیم تورها را رزرو کنیم؟

برای رزرو تورها می توانید به وبسایت توربیست و بخش تماس با ما مراجعه کنید، ما در تلگرام، واتساپ ، تلفن ثابت و ایمیل آماده پاسخگویی  هستیم. همچنین شماره ۰۹۳۰۲۲۲۲۰۲۴ در واتساپ همیشه فعال می باشد.